Δόγματα

 

Τα πιο βλαβερά δόγματα δεν είναι καν εκείνα που ρητά δηλώνονται ως τέτοια, όπως είναι η περίπτωση των θρησκευτικών δογμάτων, γιατί αυτά επικαλούνται την πίστη, και η πίστη δεν ξέρει και δεν μπορεί να διαφωνήσει με τον εαυτό της. Το κακό είναι πως έχει μετασχηματιστεί σε εξωθρησκευτικό δόγμα αυτό που, από την ίδια του την φύση, ουδέποτε προσδοκούσε κάτι τέτοιο. Ο Μαρξ, για παράδειγμα, ποτέ δεν έγραψε δόγματα, δεν έλειψαν όμως αμέσως οι ψευδομαρξιστές που μετέτρεψαν το Κεφάλαιο σε μια άλλη Βίβλο, αλλάζοντας την ενεργή σκέψη με τη στείρα ερμηνεία ή τη φαύλα απόδοση. Και είδαμε τι έγινε. Μια μέρα αν καταφέρουμε ν’ απαλλαγούμε από τα απαρχαιωμένα και άκαμπτα καλούπια, απ’ το παλιό δέρμα που δεν μας άφησε να μεγαλώσουμε, θα συναντηθούμε ξανά με τον Μαρξ. Ίσως μια «μαρξιστική επανανάγνωση» του μαρξισμού μας βοηθήσει ν’ ανοίξουμε γενναιότερους δρόμους στην άσκηση της σκέψης. Κι αυτό θα πρέπει να ξεκινήσει από την αναζήτηση απάντησης στο θεμελιώδης ερώτημα: «Γιατί σκέφτομαι όπως σκέφτομαι;» «Τι είναι η ιδεολογία;» Μοιάζουν με ερωτήσεις μικρής αξίας, αλλά δεν πιστεύω ότι υπάρχουν άλλες πιο σημαντικές……..

 

Πηγή: Ζοζέ Σαραμάγκου – Το τετράδιο