Η γένεση των ποινών

 

Οι νόμοι είναι οι συνθήκες με τις οποίες και ανεξάρτητοι άνθρωποι συγκροτήθηκαν σε κοινωνία, κουρασμένοι να ζουν σε μια διαρκή κατάσταση πολέμου και να απολαμβάνουν μια ελευθερία που η αβεβαιότητα της διατήρησής της την καθοδηγούσε ανώφελη. Θυσίασαν έτσι ένα τμήμα της ελευθερίας, ώστε να απολαμβάνουν όση απέμενε με ασφάλεια και ηρεμία. Το άθροισμα όλων αυτών των μεριδίων της ελευθερίας που θυσιάστηκαν για το καλό του καθενός συγκροτεί την κυριαρχία του έθνους. Νόμιμος θεματοφύλακας και διαχειριστής τους είναι ο κυρίαρχος. Δεν έφτανε ωστόσο να διαμορφωθεί μια τέτοια παρακαταθήκη: έπρεπε να διαφυλαχθεί από κάθε μεμονωμένο σφετεριστή της, που συχνά επιχειρεί να αφαιρέσει από αυτήν όχι μόνο το δικό του μερίδιο αλλά και τα μερίδια των άλλων. Απαιτούνταν απτά κίνητρα, ικανά να αποτρέψουν το δεσποτικό πνεύμα του ανθρώπου από το να ξαναβυθίσει τους νόμους της κοινωνίας στο αρχαίο χάος. Τα απτά αυτά κίνητρα είναι οι ποινές που θεσπίζονται εναντίον των παραβατών του νόμου. Τα αποκαλώ απτά κίνητρα, διότι η εμπειρία έχει αποδείξει ότι το πλήθος δεν υιοθετεί σταθερές αρχές συμπεριφοράς ούτε μπορεί να ξεφύγει από την καθολική εκείνη αρχή της διάσπασης που διέπει το φυσικό και ηθικό σύμπαν παρά μόνο για λόγους που επιδρούν άμεσα στις αισθήσεις και εντυπώνονται διαρκώς στο μυαλό, εξισορροπώντας τον αντίκτυπο που έχουν τα ατομικά πάθη στο γενικό καλό.  Ούτε η ευφράδεια ούτε οι ρητορείες ούτε οι ύψιστες αλήθειες κατάφεραν να συγκρατήσουν για πολύ τα πάθη που εξήγειραν οι ζωντανές εντυπώσεις της απτής πραγματικότητας.

 

Cesare Becaria