Η εξελικτική προσέγγιση

 

Η κοινωνιοβιολογία και γενικότερα οι εξελικτικές ερμηνείες της ανθρώπινης συμπεριφοράς βασίζονται επίσης στη δαρβινική έννοια της επιβίωσης. Το βασικό επιχείρημά τους είναι ότι συγκεκριμένες συμπεριφορές, συμπεριλαμβανομένης και της επιθετικότητας, έχουν αναπτυχθεί εξελικτικά προκειμένου να διευκολύνουν την επιβίωση των γονιδίων του ατόμου και να εξασφαλίσουν ότι θα ζήσει αρκετά ώστε να κληροδοτήσει τα γονίδια αυτά στην επόμενη γενεά. Η επιθετικότητα λοιπόν, έχει προσαρμοστική λειτουργία. Όπως υποστηρίζει και η εθολογική θεωρία, η επιθετικότητα μπορεί επίσης να εξασφαλίσει την πρόσβαση σε διαθέσιμους πόρους. Για τους ανθρώπους, για παράδειγμα, η επιθετικότητα μπορεί να εξασφαλίσει την πρόσβαση σε διαθέσιμους πόρους. Για τους ανθρώπους, για παράδειγμα, η επιθετικότητα μπορεί να επιτελεί προσαρμοστική λειτουργία εφόσον εξασφαλίζει οικονομικά και κοινωνικά πλεονεκτήματα. Ωστόσο, σύμφωνα με τις εξελικτικές ερμηνείες, η επιθετικότητα δεν είναι η μόνη συμπεριφορά που εξασφαλίζει τέτοιου είδους πλεονεκτήματα. Μπορεί κάποιος να βελτιώσει τη θέση του, για παράδειγμα, μέσω της συνεργασίας ή της συμμαχίας με άλλους και μέσω του να μαθαίνει από αυτούς και άρα και αυτές οι συμπεριφορές μπορεί να αποτελούν μέρος της γενετικής μας κληρονομιάς. Συνεπώς, η επιθετικότητα δεν θεωρείται μια καθοριστική όψη της ανθρώπινης φύσης, αλλά μια συμπεριφορά, μεταξύ άλλων που χρησιμοποιείται προκειμένου οι άνθρωποι να έχουν πρόσβαση σε υλικούς πόρους, να βελτιώσουν την κοινωνική τους θέση και τις σχέσεις τους με τους άλλους και, κατά συνέπεια, να επιβιώσουν και να αναπαραχθούν.

Παρόλο που οι βιολογικές ερμηνείες και η έννοια του ενστίκτου επικεντρώνονται έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στη μελέτη της επιθετικότητας, οι ερμηνείες αυτές δεν είναι επαρκείς. Για παράδειγμα, η συχνότητα επιθετικών πράξεων διαφέρει σημαντικά μεταξύ διαφορετικών κοινωνιών – σε ορισμένες κοινωνίες η συχνότητά τους είναι πενήντα φορές μεγαλύτερη από ότι σε άλλες. Πως μπορούν να ερμηνευθούν αυτές οι διαφορές αν η επιθετικότητα καθορίζεται από γενετικούς παράγοντες κοινούς σε όλους τους ανθρώπους; Θα πρέπει λογικά στην εκδήλωση της επιθετικής συμπεριφοράς να υπεισέρχονται και κοινωνικοί παράγοντες και διαδικασίες τις οποίες οι βιολογικές ερμηνείες αγνοούν. Οι βιολογικές ερμηνείες έχουν επίσης επικριθούν επειδή βασίζονται στην έννοια του ενστίκτου, μια έννοια την οποία δεν μπορούμε ούτε να παρατηρήσουμε ούτε να μετρήσουμε. Τέλος, εφόσον οι προσεγγίσεις αυτές θεωρούν την επιθετικότητα ως γενετικά προδιαγεγραμμένη συμπεριφορά, έχουν μικρότερη χρησιμότητα στην πρόληψη και τον έλεγχο της.

 

Πηγή: Φλώρα Κοκκινάκη Κοινωνική ψυχολογία