Η προβληματική της νευρωτικής και ψυχωτικής μεταβίβασης

 

Ο Freud χρησιμοποιεί τον όρο της μεταβίβασης για να ορίσει το σύνολο των μηχανισμών, κυρίως ασυνειδήτων, οι οποίοι απορρέουν από τον ασθενή, μέσα από την δυναμική της σχέσης με τον θεραπευτή ή τον αναλυτή του, σε ένα δεδομένο πλαίσιο. Για τον Freud η νευρωτική μεταβίβαση διαπλέκει από τους μηχανισμούς της επανάληψης, της μεταβίβασης και της «επικαιροποίησης».

Στο έργο του Πέραν της αρχής της ηδονής (1920) ο Freud εξηγεί ότι ο νευρωτικός ασθενής μέσα στη θεραπεία δεν μπορεί, εξ ορισμού να θυμηθεί τις απωθημένες αναπαραστάσεις , αλλά «είναι περισσότερο υποχρεωμένος να επαναλάβει το απωθημένο σαν βιωμένη εμπειρία του παρόντος αντί να το επαναφέρει μνημονικά σαν ένα απόσπασμα του παρελθόντος».

Το 1926 ο Freud θα συμπληρώσει στο άρθρο του «Psycho-analysis» ότι η νευρωτική μεταβίβαση συνίσταται επίσης και στην εγκατάσταση δεσμών εξάρτησης και υποβολής

Ας υπενθυμίσουμε ότι για τον Freud η μεταβίβαση είναι ένα φυσικό φαινόμενο, το οποίο η ψυχανάλυση αποκαλύπτει και διερευνά συστηματικά : είναι το προϊόν συνάντησης μεταξύ δύο ψυχών.

Επιπλέον, στο άρθρο του «Ανάμνηση, επανάληψη και διεργασία» ο Freud διατυπώνει τη θέση ότι η «μεταβίβαση δημιουργείται από την επαφή της ψυχής του ασθενούς και του κλινικού μέρους σε μια οργάνωση και σε ένα καθορισμένο πλαίσιο και δημιουργεί έναν ενδιάμεσο χώρο διαμέσου του οποίου πραγματοποιείται το πέρασμα από τη μία στην άλλη πλευρά».

Κατά συνέπεια για τον Freud όταν μιλάμε για τα μεταβιβαστικά φαινόμενα, μιλάμε για μια συναισθηματική σχέση. Διατρέχοντας τα φροϋδικά κείμενα είναι, νομίζουμε ιδιαίτερα χρήσιμο για την κλινική μας εργασία να αντιλαμβανόμαστε επενδύοντας ταυτόχρονα τη δημιουργική ψυχαναλυτική διάσταση σαν μία συνεχή διαλεκτική πρακτική. Το ενδιαφέρον μας επικεντρώνεται στο πως μπορούν να γίνουν εκείνες οι τροποποιήσεις και διευθετήσεις της κλασικής ψυχαναλυτικής τεχνικής έτσι ώστε το πέρασμα σε αυτό τον «ενδιάμεσο χώρο» ανάμεσα στην ασθένεια και στην πραγματική ζωή να νοηματοδοτείται και από τους δύο πρωταγωνιστές της θεραπευτικής διαδικασίας.

Όπως  μπορούμε να διαπιστώσουμε στηρίζουμε σε κλινικές παρατηρήσεις, οι αποχρώσεις των μεταβιβαστικών και αντιμεταβιβαστικών φαινομένων είναι άπειρες, απρόβλεπτες και εξ ορισμού θα παράγουν πάντα «τυφλά σημεία» τόσο στην κατανόηση της ψυχονοητικής λειτουργίας του ψυχωτικού υποκειμένου έτσι και στην κατανόηση των δικών μας (μη επαρκώς αναλυμένως) συναισθηματικών αντιδράσεων και αποσπασματικών ψυχικών κινήσεων ιδιαίτερης έντασης.

Πηγή: σχιζοφρένεια – φαινομενολογική και ψυχαναλυτική προσέγγιση.