1.Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ
Η οικογένεια είναι ο πρωταρχικός παράγοντας κοινωνικοποίησης. Η σημασία της, παρά τις κοινωνικές αλλαγές και εξελίξεις, εξακολουθεί να είναι μεγάλη στην κοινωνικοποίηση του ατόμου. Η θέση της οικογένειας στην κοινωνική διαστρωμάτωση εξοπλίζει σε σημαντικό βαθμό το παιδί με αντίστοιχες ικανότητες και προοπτικές. Η διαμονή (πόλη – επαρχία )της οικογένειας παρά τις έντονες τάσεις εξομοίωσης κατά τις τελευταίες δεκαετίες, επηρεάζει επίσης την κοινωνικοποίηση.
Τα χαρακτηριστικά της οικογενειακής δομής, ειδικότερα η λεγόμενη <<λειτουργική ή δομική αποδιοργάνωση >> θεωρούνται ότι έχουν ιδιαίτερη σημασία για την κοινωνικοποίηση. <<Δομική>> αποδιοργάνωση συνιστά η έλλειψη ενός μέλους της οικογένειας λόγω θανάτου, διαζυγίου, χωριστής διαβίωσης. Δομική αποδιοργάνωση θεωρείται επίσης ότι υπάρχει όταν δεν υπάρχει νόμιμος γάμος. <<Λειτουργική >> αποδιοργάνωση αποτελεί η διαταραχή στο <<συναισθηματικό κλίμα >> της οικογένειας. Συνήθως, αυτή η μορφή αποδιοργάνωσης έχει περισσότερες αρνητικές συνέπειες για το άτομο απ’ ότι η δομική. Οι λειτουργικές και δομικές διαταραχές στην οικογένεια ορίζονται ως << broken homes>> (διαλυμένες οικογένειες ). Ο όρος υποδηλώνει τραύματα από την απώλεια προσώπων, μικρή η ανύπαρκτη συναισθηματική υποστήριξη από την οικογένεια, ελλιπή δυνατότητα ταύτισης με πρόσωπα αναφοράς, συγκρούσεις, επιθετικές συμπεριφορές στην οικογένεια κλπ.
Εκτός από την οικογενειακή δομή, σημαντικό στοιχείο της κοινωνικοποίησης θεωρείται και ο τρόπος διαπαιδαγώγησης. Ο τρόπος διαπαιδαγώγησης εξαρτάται από τον χαρακτήρα, την παιδεία, την κοινωνική διαστρωμάτωση, τις επιρροές που δέχεται ο κάθε γονιός από το καθημερινό του περιβάλλον, και από την προσωπική του ικανότητα αντιμετώπισης των προβλημάτων του παιδιού του. Επίσης, η παραμονή για κάποιο διάστημα σε ίδρυμα και ο αποχωρισμός από τη μητέρα ή το πρόσωπο αναφοράς αξιολογούνται ως ιδιαίτερα σημαντικά γεγονότα για την κοινωνικοποίηση του ατόμου.
Πολλές έρευνες έχουν διαπιστώσει μια βαθύτερη σχέση ανάμεσα στα χαρακτηριστικά της οικογενειακής δομής που αναφέρθηκαν και στην αποκλίνουσα ειδικότερα δε στο έγκλημα. Υποστηρίχθηκε ότι παιδιά που μεγαλώνουν σε οικογένειες με διαρκείς συγκρούσεις και εντάσεις, που τους λείπει η οικογενειακή αγάπη και υποστήριξη, οδηγούνται συχνότερα στη παραβατική συμπεριφορά και αργότερα στο έγκλημα.
Παλαιότερα, η άποψη αυτή για την επιρροή της οικογένειας στο έγκλημα κυριαρχούσε. Με την πάροδο του χρόνου αποδυναμώθηκε, και το ενδιαφέρον μετατοπίσθηκε κυρίως στη σχέση ανάμεσα στη σωματική, ψυχική και σεξουαλική κακοποίηση του παιδιού, και στην αποκλίνουσα συμπεριφορά