Παραμέληση ηλικιωμένου είναι μια σοβαρότατη πηγή βίας.

 

Η πιο συνηθισμένη μορφή κακοποίησης ηλικιωμένου είναι αυτή της παραμέλησης, δηλαδή της αποτυχίας όποιου τον φροντίζει να παρέχει σε βασική φροντίδα σε περίπτωση ασθένειας καθώς και τα αγαθά και τις απαραίτητες υπηρεσίες για να αποφευχθεί η σωματική βλάβη ή η συναισθηματική δυσφορία του ηλικιωμένου. Ένας άλλος αποδεκτός ορισμός είναι η άρνηση ή η αποτυχία της πραγματοποίησης όλων των υποχρεώσεων ενός ανθρώπων απέναντι σε ένα άτομο τρίτης ηλικίας.

Η παραμέληση μπορεί να είναι ενεργητική ή παθητική. Όταν αυτός που έχει αναλάβει τη φροντίδα του ηλικιωμένου εκουσίως δεν εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του τότε έχουμε την περίπτωση ενεργητικής παραμέλησης. Στην παθητική παραμέληση η αποτυχία είναι ακούσια. Περιπτώσεις παθητικής παραμέλησης συμβαίνουν όταν όποιος έχει αναλάβει την φροντίδα δεν είναι σωστά ενημερωμένος ή όταν ερμηνεύει λαθεμένα τα σημεία ή τα συμπτώματα που παρουσιάζει ο ηλικιωμένος. Μια σωστή πραγματογνωμοσύνη μπορεί να αποκαλύψει όχι μόνο περιπτώσεις κακώσεων από σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση αλλά επίσης περιπτώσεις παθητικής ή ενεργητικής παραμέλησης.

Τα ευρήματα στην παραμέληση μπορεί να σχετίζονται με διαταραχές της σίτισης (έως και ασιτία), αφυδάτωση, φτωχή υγιεινή και παρατεταμένη κατάκλιση. Πιθανός υποσιτισμός υπάρχει σε περιπτώσεις μειωμένης μάζας σώματος, μείωσης μυϊκής μάζας (σαρκοπενία), επαναλαμβανόμενων λοιμώξεων, μειωμένων ολικών πρωτεϊνών, μειωμένης αλβουμίνης και μειωμένων επιπέδων σιδήρου. Τα χαμηλά επίπεδα πρωτεϊνών μπορεί να συνδέονται με οίδημα. Σε περιπτώσεις σοβαρού υποσιτισμού τα επίπεδα της χοληστερόλης είναι μικρότερα του 160mg/dl. Δεν υπάρχουν πίνακες με κατάλληλη σχέση βάρους – ύψους στους ηλικιωμένους, αλλά ένας δείκτης μάζας σώματος μικρότερος του 21kg/m2 είναι ανησυχητικός. Επιπλέον σε περιπτώσεις απώλειας βάρους πιθανόν να συνυπάρχει και αναιμία συνεπεία υποσιτισμού.

Η αφυδάτωση είναι ένα επιπλέον πρόβλημα για τους ηλικιωμένους. Όποιος φροντίζει τον ηλικιωμένο πρέπει να παρακολουθεί την ενυδάτωσή του, ειδικά όταν αυτός έχει περιορισμένες κινητικές ικανότητες. Θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη ότι το αίσθημα της δίψας και η νεφρική ανεπάρκεια στους ηλικιωμένους μειώνεται και μπορεί να τους προδιαθέσει σε αφυδάτωση. Σε περίπτωση αφυδάτωσης κατά την εξέταση διαπιστώνονται ξηροί βλεννογόνοι, «βυθισμένα» μάτια και μειωμένη σπαργή του δέρματος. Ο καρδιακός ρυθμός είναι αυξημένος και η αρτηριακή πίεση χαμηλή. Επίσης διαπιστώνεται δυσκοιλιότητα. Οι ηλεκτρολύτες παρουσιάζουν μεταβολές από τις φυσιολογικές τιμές και τα επίπεδα του αιματοκρίτη είναι υψηλά.

Τα είναι ένα σύνηθες εύρημα σε περιπτώσεις παραμέλησης. Κατακλίσεις σε μη αναμενόμενες περιοχές του σώματος μπορεί να σημαίνουν μη συνηθισμένη στάση ή σωματικό περιορισμό για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Για παράδειγμα, ένα έλκος που έχει προκληθεί από δέσιμο των ποδιών ή από βραχίονα πιεσμένο προς το θώρακα.

Η φτωχή υγιεινή, όπως η κατάκλιση με τα ούρα και κόπρανα επιταχύνει τις συχνές δερματικές λοιμώξεις. Οι ηλικιωμένοι που έχουν μειωμένη λειτουργία των σφιγκτήρων με αποτέλεσμα μερική ή ολική ακράτεια ούρων και κοπράνων. Εκτός από τις μεταβολές, διάφορες ψυχιατρικές διαταραχές, άνοιες, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και μειωμένη κινητικότητα μπορεί να επηρεάσουν την ούρηση.

 

Ορέστης Γιωτάκος- Μαρία Τσιλιάκου