Σελήνη

Πριν από σαράντα χρόνια δεν είχα ακόμα συσκευή τηλεόρασης στο σπίτι. Αγόρασα μία, πάρα πολύ μικρή, πέντε χρόνια αργότερα, το 1974, για να παρακολουθήσω τις ειδήσεις  μιας άλλης καθόδου στη Σελήνη, γιατί αυτό ήταν για εμάς η επανάσταση του Απρίλη. Ανέτρεξα λοιπόν σε φίλους που ήταν περισσότερο προχωρημένοι στις τεχνολογίες αιχμής και έτσι, πίνοντας ίσως μια μπίρα και μασουλώντας ξηρούς καρπούς, παρακολούθησα την προσσελήνωση και την αποβίβαση. Εκείνη την εποχή έγραφα χρονογραφήματα για την εφημερίδα Α Καπιτάλ, που πρόσφατα ανασυστάθηκε, τα οποία καιρό αργότερα συγκεντρώθηκαν σε ένα βιβλίο με το τίτλο Αυτού του κόσμου και του άλλου. Αφιέρωσα δύο από τα κείμενα αυτά για να σχολιάσω τα κατορθώματα των Βορειοαμερικανών σε ύφος ούτε διθυραμβικό ούτε σκεπτικιστικό, όμως πολύ σύντομα θα γινόταν μόδα. Τα ξαναδιάβασα τώρα για να φθάσω στο ανησυχητικό συμπέρασμα πως τελικά κανένα μεγάλο βήμα για την ανθρωπότητα δεν έγινε και πως το μέλλον μας δεν βρίσκεται στα αστέρια, αλλά πάντα και μόνο στη γη όπου πατάμε τα πόδια. Όπως έλεγα ήδη τότε στο πρώτο από τα χρονογραφήματα: «Ας μην χάσουμε τη Γη, γιατί είναι ο μόνος τρόπος για να μην χάσουμε ούτε τη Σελήνη». Στο δεύτερο χρονογράφημα, αυτό που ονόμασα «Ένα άλμα στο χρόνο», και όπου φαντάστηκα τη μελλοντική Γη όπως είναι η Σελήνη τώρα, ξεκινώ γράφοντας: «Όλα αυτά εμφανίστηκαν μπροστά μου σαν ένα απλό επεισόδιο τεχνικά πρωτόγονης επιστημονικής φαντασίας. Οι ίδιες οι κινήσεις των αστροναυτών είχαν εντυπωσιακή ομοιότητα με τις κινήσεις μαριονέτας, τα χέρια και τα πόδια ήταν σαν να τραβούσε κάποιος αόρατες κλωστές πολύ μακριές, πιασμένες στα δάκτυλα των τεχνικών στο Χιούστον, και που, μέσα από το χώρο, προκαλούσαν εκεί πάνω τις απαραίτητες κινήσεις. Ήταν όλα χρονομετρημένα, ακόμα και ο κίνδυνος τον οποίο περιέκλειε η συνθήκη. Στη μεγαλύτερη περιπέτεια της ιστορίας, δεν υπήρξε χώρος για περιπέτεια».

Κι εκεί πάνω με άρπαξε για τα καλά η φαντασία. Αποφάσισε πως το ταξίδι στη Σελήνη δεν ήταν ένα άλμα στο χώρο, αλλά ένα άλμα στο χρόνο. Σύμφωνα με αυτήν, οι αστροναύτες, όταν τέθηκαν σε πτήση, είχαν βαδίσει κατά μήκος μιας χρονικής γραμμής και είχαν πατήσει ξανά τη Γη, όχι αυτή που γνωρίζουμε, λευκή, πράσινη, καστανή, και γαλάζια, αλλά τη μελλοντική Γη, μια Γη που θα βρίσκεται στην ίδια τροχιά, περιστρεφόμενη γύρω από ένα σβησμένο Ήλιο, νεκρή και αυτή, έρημη από ανθρώπους, πουλιά, λουλούδια, χωρίς ένα γέλιο, χωρίς μια ερωτική λέξη. Αν μη τη άλλο, για να συνεχισθεί για πάντα αυτή η παρέλαση αθλιότητας, πολέμων, πείνας και βασανιστηρίων που υπήρξε ως τώρα. Για να μην αρχίσουμε να λέμε από σήμερα πως ο άνθρωπος, εντέλει δεν άξιζε τον κόπο. Ο αναγνώστης θα συμφωνήσει πως καλώς ή κακώς, δεν  μοιάζω να έχω αλλάξει πολύ ιδέες τα τελευταία σαράντα χρόνια. Ειλικρινά δεν ξέρω αν θα πρέπει να με συγχαρώ ή να με διορθώσω.

 

Πηγή: Ζοζέ Σαραμάγκου- Το τελευταίο τετράδιο