Εκπορεύεται ..το άγιο πνεύμα και από τον υιό ή όχι; Ιδού το μέγα πρόβλημα που στάθηκε η λυδία λίθος, τρόπον τινά, του Σχίσματος μεταξύ ανατολής και δύσης. Ο πάπας Νικόλαος Α’ και οι συν αυτώ υποστήριζαν πως το άγιο πνεύμα εκπορεύεται ταυτόχρονα και από τον πατέρα και από τον υιό. Αντιθέτως, οι ανατολικοί με τον πατριάρχη Φώτιο υποστήριζαν πως ήταν αδύνατον το άγιο πνεύμα να εκπορεύεται κι απ’ τους δύο ταυτοχρόνως και δέχονταν πως αυτό εκπορεύεται μόνο από τον πατέρα, ευρισκόμενο στο ίδιο επίπεδο με τον υιό. Υπό μια έννοια, οι ανατολικοί υποβίβαζαν εμμέσως τον Ιησού.

Αποτέλεσμα εικόνας για φωτο αγιου πνευματος

Θαυμάστε προβληματική του ανατολικού ιερατείου:

Αυτό μπορεί να φαίνεται σαν λεπτομέρεια χωρίς ουσία, στην πραγματικότητα όμως έχει συνέπειες για τη ζωή της Εκκλησίας. Η Αγία Τριάδα είναι τέλεια κοινωνία τριών Προσώπων (Πατήρ, Υιός, Άγιο Πνεύμα) ισότιμων.

Αυτό το δόγμα έχει μεγάλη σημασία, διότι αν εμπνεύσει την ανθρώπινη ζωή, θα έχουμε κοινωνίες όπου όλοι οι άνθρωποι  θα είναι ισότιμοι και ο καθένας θα θεωρείται ανεπανάληπτος.

Το ότι κάθε Πρόσωπο της Αγίας Τριάδας είναι μοναδικό και ανεπανάληπτο, σημαίνει ότι καθένα έχει κάποια χαρακτηριστικά αποκλειστικά δικά του. Τέτοιο χαρακτηριστικό του Πατέρα είναι ότι εκπορεύει το Άγιο Πνεύμα. Αν, όμως, πούμε, ότι το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται και από τον Υιό, τότε είναι σαν να ταυτίζουμε τον Πατέρα και τον Υιό. Σε τέτοια περίπτωση, αλλοιώνεται το δόγμα της Αγίας Τριάδας, αφού καθένα Πρόσωπό της παύει να θεωρείται μοναδικό και ανεπανάληπτο. Αν, τώρα, αυτή η αλλοιωμένη άποψη για την Αγία Τριάδα εφαρμοστεί στην ανθρώπινη ζωή, οι άνθρωποι δεν θα θεωρούνται μοναδικά πρόσωπα, αλλά απρόσωπα μάζα.

Τώρα, με τι κριτήρια έπαιρναν τη μία ή την άλλη θέση και πως μπορούσε ν’ αποδειχτεί κάτι τέτοιο, ο …θεός κι η ψυχή τους. Βεβαίως υπήρξαν κι άλλα σοβαρά ζητήματα που επέφεραν το μοιραίο.

Μπορούσε ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου ΣΤ’ να κάνει τέταρτο γάμο; Οι μεν ανατολικοί έλεγαν όχι, οι δυτικοί υποστήριξαν γιατί όχι. Τα παραπάνω ήρθαν να προστεθούν στις ήδη υπάρχουσες διαφορές ανάμεσα στη βυζαντινή και ρωμαϊκή εκκλησία. Σταχυολογώ ορισμένες από τις σοβαρότερες:

H βάπτιση στην ανατολή γινόταν με τριπλή βύθιση, ενώ στη δύση με μία.

Το χρίσμα δινόταν στο Βυζάντιο αμέσως μετά τη βάπτιση ενώ στην δύση κατά την εφηβεία. Αφήστε που αργότερα οι καθολικοί το έδιναν μόνο στους επισκόπους.

Για τη θεία κοινωνία χρησιμοποίησαν στην ανατολή- προσοχή εδώ- ένζυμο άρτο, σε αντίθεση με τη δύση που χρησιμοποιούσε άζυμο.

Από την άλλη, ο ανατολικός κλήρος είχε μακριά γένια, σε αντίθεση με τους δυτικούς που είχαν ξυρισμένα πρόσωπα.

Δεν υπάρχει κανείς αφελής που να θεωρεί ότι αυτές οι διαφορές ήταν που δημιούργησαν το αγεφύρωτο χάσμα μεταξύ δυτικής και ανατολικής εκκλησίας, το οποίο κατέληξε σε αμοιβαίους αφορισμούς που επέφεραν το Σχίσμα.

Οι δύο κορυφές της εκκλησίας έκριναν πως οι καιροί δεν επέτρεπαν μοίρασμα της εξουσίας κι έπρεπε μια από τις δύο να παραμεριστεί.

Τα σύννεφα συσσωρεύονταν από πολύ νωρίς. Από τον 4ο αιώνα η εκκλησία της Ρώμης, που ήταν η αρχαιότερη της δύσης, επικαλείται ως ιδρυτές τους Πέτρο και Παύλο και την ικανότητα της άμεσης επικοινωνίας με το θεό και τους συν αυτώ. Παρά την ίδρυση της Κωνσταντινούπολης και της συγκέντρωσης σ’ αυτήν της εξουσίας της αυτοκρατορίας, ο πατριάρχης, αν και αυτοχαρακτηρίζεται οικουμενικός, αναγνωρίζει στον πάπα τουλάχιστον τυπική πρωτοκαθεδρία. Στις πρώτες οικουμενικές συνόδους η συμμετοχή δυτικών επισκόπων είναι της πλάκας (στη Νίκαια σε 300 ανατολικούς, έχουμε μόνο 5 δυτικούς , και στη Χαλκηδόνα σε 350 ανατολικούς, έχουμε μόνο 5 δυτικούς). Όταν στη Δ’ Χαλκηδόνα προσδίδονται ομόφωνα τα ίδια δικαιώματα στην εκκλησία της Κωνσταντινούπολης με εκείνα της Ρώμης, ο πάπας Λέοντας Α’ «τα παίρνει» και οι τριβές εντείνονται. Την εποχή εκείνη η Ρώμη υποστηρίζει τα μεγάλα μέσα της με τον Χριστό και τη βούλησή του να έχει η εκκλησία της Ρώμης τα πρωτεία έναντι των υπολοίπων εκκλησιών. Γι’ αυτό άλλωστε έβαλε ο (ο Χριστός) τον Πέτρο να την δημιουργήσει. Είναι φυσικό πως οι ανατολικοί τέτοιο πράγμα «το έγραψαν» αναλόγως κι η ζωή των εκκλησιών συνεχιζόταν.

Οι ανατολικοί είχαν ν’ ασχοληθούν μ’ ένα πολυεθνές και, συγκριτικά με τους δυτικούς, πιο καλλιεργημένο ποίμνιο, αρκετά διαποτισμένο από τον ελληνικό πολιτισμό που δε μάσαγε εύκολα όλες αυτές τις αηδίες και κάθε τόσο παρήγε και μια αίρεση που αναστάτωνε τον πατριάρχη, κόβοντας από την ισχύ του και τον ύπνο του.

Τα σοβαρά ζητήματα που απασχολούσαν την εκκλησία της ανατολής σχετικά με την υφή, τη φύση, τη θέληση, πιθανόν και τη γεύση και το χρώμα της ακατανόητης αγίας τριάδας γεννούν τον αρειανισμό, το διφυσιτισμό, μονοφυσιτισμό, μονοθελητισμό, τις αντιθέσεις του αρχισφαγέα Κύριλλου της Αλεξάνδρειας, τις διασπάσεις και αποχωρήσεις εκκλησιών (Αιγύπτου, Συρίας, Αρμενίας), τους εικονοκλάστες και εικομάχους, κάνουν το αρχιπαπαδαριό να σφάζεται μεταξύ του και να προσφέρει ορισμένες στιγμές ανάπαυλας στις διώξεις αλλοθρήσκων και ετεροθρήσκων. Γεγονός είναι πως στην ανατολή το «διαλυτικό στοιχείο» του ελληνικού πολιτισμού είναι πάντα παρόν και επιδρά άμεσα στα της εκκλησίας.

Αντιθέτως στη δύση την ίδια εποχή δεν έχουν παρά να υποστηρίζουν την απευθείας σύνδεση Χριστού και πάπα και να προετοιμάζουν μεθοδικά και με μεγαλοφυή συνέπεια, είναι η αλήθεια, το μέλλον της δυτικής εκκλησίας. Η Ρώμη δεν έχει κράτος να στηριχθεί και κατηγορεί την ανατολή για καισαροπαπισμό, δεν έχει όμως και πολιτισμένους και ανησυχούντες υπηκόους. Αργά αλλά σταθερά στους επόμενους αιώνες εκχριστιανίζει τα βαρβαρικά φύλα που κατακλύζουν τη Ρώμη αλλά και την Ευρώπη, και ανταλλάσσει την εύνοια των νέων κατακτητών με την αποδοχή της νέας θρησκείας.

πηγή: ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΝΑΚΗΣ- ΙΕΡΕΣ ΒΛΑΚΕΙΕΣ