Χρόνια ωριμότητας (συνέχεια)

 

Στο Συνέδριο υπήρχαν 87 μέλη και επισκέπτες. Το επιστημονικό επίπεδο των εργασιών ήταν μέτριο, αν και υπήρξαν δύο ενδιαφέρουσες, του Abraham και του Ferenczi. Μια από τις Ελβετικές εργασίες που περιείχε πολλές στατιστικές, ο Φρόυντ είπε: « Έχουν απευθύνει κάθε είδους κριτική στην ψυχανάλυση, αλλά αυτή είναι η πρώτη φορά που ο καθένας θα μπορούσε να την αποκαλέσει βαρετή». Ο Jung διηύθυνε τις συνεδριάσεις με τέτοιο τρόπο που κρίθηκε ότι θα έπρεπε να γίνει κάποια κίνηση διαμαρτυρίας. Όταν το ονομά του αναφέρθηκε για επανεκλογή στην προεδρία, ο Abraham έκανε την πρόταση ότι όσοι δεν συμφωνούσαν έπρεπε να απέχουν από την ψηφοφορία, έτσι αποδέχτηκε την επανεκλογή με 52 ψήφους έναντι 22. Ήρθε σε μένα μετά, κάνοντας το σχόλιο ότι ήμουν ένας από τους σχισματικούς και με ξινισμένο βλέμμα είπε: «Νόμιζα ότι είστε Χριστιανός» (δηλαδή μη Εβραίος). Ακούστηκε σαν άσχετη παρατήρηση, αλλά υποτίθεται ότι είχε κάποιο νόημα.

Ο Φρόυντ ανησυχούσε κάπως για το ποια θα ήταν η στάση του Putnam όσον αφορά το σχίσμα με τον Jung. Toυ έστειλα ένα μεγάλο γράμμα που είχα μόλις λάβει από τον Putnam και να πως το σχολίασε: «Το γράμμα του Putnam ήταν πολύ διασκεδαστικό. Ωστόσο φοβάμαι ότι αν κρατηθεί σε απόσταση από τον Jung εξ αιτίας του μυστικισμού του και της άρνησης της αιμομιξίας εκ μέρους του, θα φοβηθεί να έρθει μαζί μας (απ’ την άλλη μεριά) επειδή υπερασπιζόμαστε τη σεξουαλική ελευθερία. Το ερώτημα που έγραψε με μολύβι, αφού το καλοσκέφτηκε, αφήνει πολύ καλά να εννοηθεί κάτι τέτοιο. Αναρωτιέμαι τι θα απαντήσετε σ’ αυτό. Ελπίζω να μην αρνηθείτε ότι οι συμπάθειές μας κλίνουν προς την ατομική ελευθερία και δεν βρίσκουμε καμμία βελτίωση στην αυστηρότητα της Αμερικανικής αγνότητας. Θα μπορούσατε όμως να του υπενθυμίσετε ότι οι συμβουλές δεν παίζουν εξέχοντα ρόλο στη γραμμή συμπεριφοράς μας και ευχαρίστως αφήνουμε τον κάθε άνθρωπο να αποφασίζει στα λεπτά ζητήματα σύμφωνα με τη δική του συνείδηση και με προσωπική του ευθύνη. Είναι πασίγνωστο ότι ο Putnam παρέμενε ένας αφοσιωμένος, με πεποίθηση πιστός μέχρι το τέλος της ζωής του, έτσι οι φόβοι του Φρόυντ ήταν περιττοί.

Έν τω μεταξύ δυο άλλες ομάδες είχαν ιδρυθεί και έγιναν δεκτές σαν Κλαδικές Εταιρείες της Διεθνούς Εταιρείας. Η πρώτη ήταν εκείνη της Βουδαπέστης, που συγκροτήθηκε στις 19 Μαίου 1913, και είχε επικεφαλής τους Ferenczi, Πρόεδρο Hollos, Αντιπρόεδρο Rado, Γραμματέα και Levy, Ταμία. Ήμουν παρών στη δεύτερη συνεδρίαση, όταν ο Ferenczi με πληροφόρησε με τον συνήθη πνευματώδη τρόπο του ότι το εναπομείναν μέλος, ο Ignotus, χρησίμευε ως ακροατήριο.

Η άλλη Εταιρεία ιδρύθηκε στο Λονδίνο στις 30 Οκτωβρίου 1913, με Πρόεδρο εμένα, Αντιπρόεδρο τον Douglas Bryan και Γραμματέα τον Eder. Υπήρχαν εννέα μέλη, από τα οποία, ωστόσο, μονάχα τέσσερα είχαν κάνει ασκήσει ποτέ ψυχανάλυση( ο Bryan, o Εder, ο Forsyth και εγώ). Ο Bernand Hart προσχώρησε μια εβδομάδα αργότερα, αλλά ο William McDougall και ο Hanelock Ellias αρνήθηκαν.

Αμέσως μετά το Συνέδριο ο Φρόυντ ταξίδεψε στη Ρώμη, η κουνιάδα του Minna Bernays τον συνάντησε στο τραίνο στην Μπολόνια. Πέρασε «δεκαεπτά υπέροχες μέρες» εκεί, από τις 10 εως τις 27 του μηνός, επισκεπτόμενος τα παλιά του στέκια και ανακαλύπτοντας καινούργια, συγκεκριμένα «το υπέροχο Tombe Latine που μου είχε ξεφύγει ως τώρα». Όπως πάντα βρήκε στη στιγμή το κέφι του και την υγεία του. Μιας και η Minna δεν άντεχε και πολύ τις περιηγήσεις στα αξιοθέατα, ο Φρόυντ μπόρεσε να βγάλει πέρα αρκετή δουλειά. Εκτός από τη διόρθωση των τυπογραφικών δοκιμιών της μεγάλης πραγματείας για το περιοδικό Scietia, έγραψε ένα πρόλογο για το τοτέμ, καθαρόγραψε και επέκτεινε την εργασία που είχε επεκτείνει στο Μόναχο, και πάνω απ’ όλα ετοίμασε ένα πλήρες προσχέδιο της μεγάλης εργασίας του με θέμα «Ναρκισσισμός». Ενώ βρισκόταν στην Ρώμη έλαβε ένα γράμμα από τον Maeder που τον διαβεβαίωνε για τον συνεχιζόμενο σεβασμό του, προσθέτοντας, όμως, ως υπαινιγμό για την μεταστροφή των απόψεών του: « Όπως ο Λούθηρος, εδώ στέκω δεν μπορώ να κάνω διαφορετικά». Ο Φρόυντ σχολίασε ξερά: «Κατάλληλο σχόλιο για κάποιο που διακινδυνεύει, ουδόλως όμως για κάποιον που αποφεύγει το ρίσκο».

Τα Χριστούγεννα ο Φρόυντ επισκέφτηκε την κόρη του Sophie στο Αμβούργο. Έφυγε από την Βιέννη το βράδυ 24 Δεκεβρίου και επέστρεψε το πρωί στις 29 του μηνός. Στον δρόμο έσπασε το ταξίδι στο Βερολίνο για έξι ή επτά ώρες ανήμερα Χριστουγέννων κι έτσι είχε τον χρόνο να επισκεφτεί τον Abraham, τον Eitingon, και την αδελφή του Marie. Την εποχή εκείνη έγιναν πολλές διαβουλεύσεις, είτε αυτοπροσώπως είτε δια αλληλογραφίας, με μέλη της Επιτροπής για την κατάσταση στην Ελβετία και ο Φρόυντ είχε διαρκώς στο μυαλό του τη μαχητική του «Ιστορία του Ψυχαναλυτικού κινήματος» που έγραφε ακριβώς τότε.

Το σχίσμα με τον Jung ολοκληρώθηκε στα 1914 με την παραίτησή του από την διεύθυνση σύνταξης της Jahrbuch, την προεδρία της Διεθνούς Εταιρείας και τελικά από την ιδιότητα του μέλους της. Όλοι συμφωνήσαμε ότι ο Abraham θα έπρεπε να λειτουργήσει ως προσωρινός Πρόεδρος και ότι θα έπρεπε να προετοιμάσει το επόμενο Συνέδριο. Κανονίστηκε πρώτα να γίνει στη Δρέσδη στις 14 Σεπτεμβρίου, η ημερομηνία άλλαξε για τις 20 Σεπτεμβρίου, αλλά μέχρι τότε το μεγαλύτερος της Ευρώπης βρισκόταν σε πόλεμο. Στην πράξη όλοι οι Ελβετοί είχαν προσχωρήσει στον Jung και ο Αbraham υποψιαζόταν ακόμη και τις καλές προθέσεις του Pfister. Το μόνο που μπορούσε να πει ο Φρόυντ ήταν: « Είμαι προϊδεασμένος να μη φέρω αντιρρήσεις στις κρίσεις σας για ανθρώπους». Στην περίπτωση αυτή όμως ο Abraham αποδείχτηκε ότι έπεσε έξω, γιατί ο Pfister παρέμεινε πιστός υποστηρικτής του Φρόυντ.

Αρχές του έτους η κόρη του Φρόυντ στο Αμβούργο του χάρισε το πρώτο του εγγόνι, το πρώτο από τα έξι που έμελλε να αποκτήσει. Ο εγγονός αυτός είναι τώρα ψυχαναλυτής.

Τον Φεβρουάριο ο Φρόυντ αιφνιδιάστηκε από ένα ανάτυπο από την Ολλανδία της επίσημης ομιλίας του Πρύτανη του Πανεπιστημίου του Leyden επί τη ευκαιρία της 339ης επετείου από την ιδρυσή του. Αφορούσε τη θεωρία του Φρόυντ για τα όνειρα την οποία ο συγγραφέας, G.Jelgersma καθηγητής της Ψυχιατρικής υποστήριζε. «Μετά από 14 χρόνια, η αναγνώριση της δουλειάς μου για τα όνειρα σ’ ένα Πανεπιστήμιο». Ακολούθησε μια ευγενική επιστολή που προσκαλούσε τον Φρόυντ να δώσει διαλέξεις στο Πανεπιστήμιο εκείνο το φθινόπωρο. Ο Φρόυντ ενθουσιάστηκε και έγραψε: «Σκέψου. Ένας επίσημος ψυχίατρος. Πρύτανης του Πανεπιστημίου, αποδέχεται ανεπιφύλακτα την ψυχανάλυση όπως είναι. Τι άλλες εκπλήξεις να περιμένουμε.»

Τον Μάιο τα πράγματα ήταν τόσο καλά. Τα εντερικά του προβλήματα ήταν τόσο ανησυχητικά που έπρεπε να κάνει μια ειδική εξέταση για να αποκλειστεί ο καρκίνος του απευθυσμένου. Οι εξέταση βγήκε αρνητική και ο Φρόυντ λέει: «Τελικά την σκαπούλαρα και αυτή την φορά».

Τον ίδιο μήνα έφθασαν άσχημα νέα από την Αμερική. Ο Stanley Hall είχε διακηρύξει την προσχωρησή του στον Adler. Ο Φρόυντ έγραψε: « Για λόγους προσωπικούς, το δυστύχημα αυτό με πείραξε περισσότερο από άλλα». Ωστόσο έξι χρόνια αργότερα ο Stanley Hall απέδωσε μεγάλο φόρο τιμής στο έργο του Φρόυντ και τον αποκάλεσε «Το πιο πρωτότυπο και δημιουργικό μυαλό της γενιάς μας στην ψυχολογία…..

Οι απόψεις του προσέλκυσαν και ενέπνευσαν μια λαμπρή ομάδα μυαλών όχι μόνο στην ψυχιατρική, αλλά και σε πολλούς άλλους τομείς, που όλα μαζί έχουν προσφέρει στον κόσμο της κουλτούρας, της ψυχιατρικής και σε πολλούς άλλους τομείς τόσο καινούργια όσα από πουθενά αλλού.