Ενώ οι δύο έννοιες, δίκαιο και κοινωνικός έλεγχος, ανήκουν σε διαφορετικές ιστορικές εποχές και οι λόγοι δημιουργίας τους είναι επίσης διαφορετικοί, τα τελευταία χρόνια η διαπλοκή τους είναι μεγάλη. Αντίθετα από το δίκαιο, που τόσο σαν έννοια όσο και ως θεσμός θεωρείται ως κάτι το αυτονόητο στην κοινωνία, ο κοινωνικός έλεγχος είναι σύλληψη νέα και οφείλεται, όπως αναφέρθηκε ,στους Ross, Cοοley, oι οποίοι τον ορίζουν ως την ικανότητα της κοινωνίας για αυτορρύθμιση και αυτοοργάνωση. Ο κοινωνικός έλεγχος εμπεριέχει, εκτός από την άσκηση εξωτερικής πίεσης στην ανθρώπινη συμπεριφορά και την αλληλεπίδραση δύο ατόμων. Το δεύτερο στοιχείο δεν εθεωρείτο συστατικό του δικαίου, διότι αρχικά οι ρίζες του ανεζητούντο εκτός των κοινωνικών σχέσεων.

O κοινωνικός έλεγχος, ως σύλληψη, εκφράζει την εξατομίκευση του δικαίου και συνδέεται με ανάλογες εξελίξεις στην πολιτική, τη θρησκεία, τη φιλοσοφία και την επιστήμη την εποχή της εκβιομηχάνισης. Είναι η περίοδος κατά την οποία κυριαρχούν οι απόψεις ότι το

Άτομο είναι εύπλαστο, αλλά με ενέργειες απρόβλεπτες τόσο από το ίδιο όσο και από τους άλλους. Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στους μηχανισμούς που δημιουργούν, διατηρούν και χρονικές περιόδους και καταστάσεις. Οι απόψεις του Hobbes, ότι τέτοιοι μηχανισμοί

Είναι η βία και ο εξαναγκασμός , και των Locke και Rousseau, ότι είναι το << κοινωνικό συμβόλαιο>> ,συνεχίζονται τόσο στο μοντέλο της σύγκρουσης του Marx όσο και στο συναινετικό του  Durkheim

 

Με τον διαχωρισμό από τον Durkheim των κοινωνικών από τα ατομικά, ψυχολογικά και πολιτισμικά γεγονότα, δόθηκε η δυνατότητα να προσδιορισθούν ορισμένα φαινόμενα, που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως θεσμοί κοινωνικού ελέγχου. <<Κοινωνικό γεγονός είναι κάθε τρόπος ενέργειας, σταθερός ή όχι, ικανός να ασκήσει στο άτομο εξωτερικό εξαναγκασμό, ή ακόμα, τρόπος ενέργειας που είναι γενικός σε όλη την έκταση μιας συγκεκριμένης κοινωνίας, έχοντας όμως ταυτόχρονα μια ιδιαίτερη υπόσταση, ανεξάρτητη από τις ατομικές του εκδηλώσεις. Τα κοινωνικά γεγονότα επομένως έχουν, κατά πρώτον, αντικειμενικό χαρακτήρα, δηλαδή είναι ανεξάρτητα από υποκειμενικές δηλώσεις βουλήσεως, και κατά δεύτερον, έχουν χαρακτήρα εξαναγκαστικό. Αυτός ο εξαναγκαστικός χαρακτήρας εκδηλώνεται αφενός στο λόγο και στην πράξη ( όπως με τη μορφή της αμοιβής και της τιμωρίας>> αφετέρου στο συναίσθημα και στη λογική ( όπως με τη μορφή μιας κρατικής συνείδησης ).Τα κοινωνικά γεγονότα, είτε με τη μορφή των εθίμων και της ηθικής είτε με τη μορφή των νόμων και των κανόνων συμπεριφοράς, έχουν ποικίλους βαθμούς δεσμευτικότητας στην κοινωνία. Επίκαιρα παραδείγματα συμβαίνουν κάθε μέρα με επιχειρηματίες, εφοπλιστές, βουλευτές, δικαστές ακόμα και ιερείς οι οποίοι κερδοσκοπούν σε ασύλληπτο βαθμό σε βάρος του ελληνικού λαού και είναι πέρα από κάθε φαντασία η εξάπλωση της διαφθοράς.