Στην πρώιμη αναφορά του στη διαφορά των φύλων, ο Λακάν είχε προσπαθήσει να απελευθερώσει την ψυχανάλυση από την ουσιοκρατία της κι από την κανονιστική, ετεροφυλοφιλική της μεροληψία μέσω της φροϋδικής κατανόησης του ευνουχισμού και του φθόνου του πέους στον φαλλό ως ένα σημαίνον της έλλειψης. Ενώ η έννοια της μεταμφίεσης υπήρξε ιδιαίτερα παραγωγική από την άποψη της αναπαράστασης των γυναικών άφησε παρ’ όλα αυτά εντελώς αναπάντητο το ερώτημα της γυναικείας επιθυμίας. Το 1972-73, ο Λακάν επέστρεψε σ’ αυτό το ζήτημα – τι μπορεί να λεχθεί σχετικά με την γυναικεία επιθυμία – στο σεμινάριο Encore. Σε αυτό το σεμινάριο, ο Λακάν ανέπτυξε περαιτέρω την ιδέα ότι η αρρενωπότητα και η θηλυκότητα δεν είναι βιολογικά προκαθορισμένες, αλλά περιγράφουν δυο «έμφυλες» θέσεις υποκείμενες διαθέσιμες τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Το σημαντικό σε αυτό το σεμινάριο είναι ότι η αρρενωπότητα και η θηλυκότητα ορίζονται όχι απλώς σε σχέση με τον φαλλό, αλλά μέσω του τύπου της απόλαυσης που μπορεί να επιτευχθεί σε κάθε θέση. Έτσι, η διαφορά των φύλων καθορίζεται όχι ως μια διαφορά ανάμεσα σε δύο διακριτά φύλα, αλλά ως το αποτέλεσμα της θέσης κάποιου σε σχέση με την απόλαυση.

Το Encore γίνεται συνήθως αντιληπτό ως η τελευταία τοποθέτηση του Λακάν πάνω στη γυναικεία σεξουαλικότητα, αλλά και αυτό είναι μόνο ένα μέρος της συνολικής εικόνας. Το σεμινάριο XX παρουσιάζει ένα ευρύ στοχασμό πάνω στη φύση της αγάπης, της απόλαυσης και των ορίων της γνώσης. Η διαφορά των φύλων είναι σημαντική εδώ επειδή, από μια ψυχαναλυτική σκοπιά, είναι το ύστατο όριο της γνώσης. Η διαφορά των φύλων δεν μπορεί να αναχθεί ούτε στην φύση ούτε στον πολιτισμό, αλλά εμφανίζεται στο σημείο της συνάντησή τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι η σεξουαλική ταυτότητα είναι το άθροισμα φυσικών (βιολογικών) και πολιτισμικών (σημαινόντων) στοιχείων, αλλά ότι είναι εκείνο που σημαίνει από την ενότητά τους. Αυτό που εννοεί εδώ ο Λακάν είναι ότι όλες οι δομές είτε του συμβολικού είτε του υποκειμένου είναι απαραιτήτως ατελείς. Υπάρχει πάντα ένα ενδεχομενικό στοιχείο που απομένει, μια εξαίρεση στον κανόνα. Έτσι, το σεμινάριο ΧΧ θα πρέπει να ερμηνεύεται ως μια συνέχεια του έργου που ξεκίνησε ο Λακάν στο σεμινάριο ΧΙ, όταν άρχισε να αναπτύσσει το αντικείμενο μικρό α ως το κατάλοιπο του πραγματικού. Το Encore είναι όπως θα δούμε μια συνέχεια της ανάλυσης του σεμιναρίου VIIκαι της ύστερο Λακάν, η ενόρμηση συνδέεται όλο και περισσότερο με την εξαίρεση και το όριο. Είναι η έννοια της ενόρμησης που σημαίνει ότι το υποκείμενο δεν καθορίζεται ολοκληρωτικά από το συμβολικό, και σηματοδοτεί το όριο του σημαίνοντος πάνω στο υποκείμενο. Η ενόρμηση είναι επίσης το έδαφος πάνω στο οποίο ξεδιπλώνεται το φύλο.

Πηγή: Εισαγωγή στον Λακάν – Sean Homer